جنگل آمازون با مساحت ۵.۵ میلیون کیلومتر مربع، بزرگترین جنگل بارانی جهان است که بین ۹ کشور تقسیم شده است. آیا میدانید این جنگل شگفتانگیز نزدیک به نیمی از اکسیژن جو زمین را تولید میکند؟ در حقیقت، به همین دلیل است که آمازون به عنوان “ریه جهان” مشهور شده است.
ما در این مقاله راهنمای گردشگری جامع تور برزیل آژانس مسافرتی لوکس تریپ قصد داریم شما را با حقایق باورنکردنی درباره جنگل آمازون آشنا کنیم. این جنگل عظیم که در قلب آمریکای جنوبی قرار گرفته، دارای غنیترین اکوسیستم جهان است و خانه هزاران گونه گیاهی و جانوری منحصر به فرد میباشد. همچنین، بسیار نگرانکننده است که بدانیم در نیم قرن گذشته، جنگل بارانی آمازون تقریباً بیست درصد کوچکتر شده است.
اگر تا به حال برایتان سؤال بوده که جنگل آمازون کجاست یا چرا اهمیت دارد، در این مقاله پاسخ همه پرسشهایتان را خواهید یافت. از موقعیت جغرافیایی و مساحت گرفته تا تنوع زیستی شگفتانگیز، زندگی بومیان، حقایق جالب و خطرناکترین حیوانات این جنگل را با هم بررسی خواهیم کرد.
در قلب قاره آمریکای جنوبی، زیستبومی استثنایی شکل گرفته که به عنوان اسرارآمیزترین و پهناورترین جنگل بارانی جهان شناخته میشود. این بهشت سرسبز با نام جنگل آمازون، گنجینهای از تنوع زیستی است که نقشی حیاتی در تعادل زیستمحیطی کره زمین ایفا میکند.
برای خرید تور برزیل نوروز و همچنین دریافت مشاوره در خصوص سفر به برزیل با کارشناسان مجرب آژانس مسافرتی لوکس تریپ در تماس باشید.
جنگل بارانی آمازون در شمال قاره آمریکای جنوبی واقع شده است. این جنگل عظیم از شمال به ارتفاعات گویان، از غرب به رشتهکوههای آند، از جنوب به فلات مرکزی برزیل و از شرق به اقیانوس اطلس محدود میشود. حوضه آمازون منطقهای است که شامل رودخانه و جنگل آمازون میشود و مساحت آن حدود دو سوم وسعت ایالات متحده آمریکا است.
رود آمازون که از کوههای آند سرچشمه میگیرد، شاهرگ حیاتی این اکوسیستم محسوب میشود. این رودخانه با انشعابات فراوان خود، نقش مهمی در شکلگیری این زیستبوم غنی داشته است. شرایط آب و هوایی خاص آمازون با رطوبت بالا، گرما و بارندگی فراوان، محیطی چالشبرانگیز برای زندگی انسانها و جانوران ایجاد کرده است.
جنگل آمازون با وسعتی حدود ۵.۵ میلیون کیلومتر مربع، منطقهای بسیار گستردهتر از اتحادیه اروپا را پوشش میدهد. این جنگل عظیم بین ۹ کشور تقسیم شده است: برزیل (۶۰ درصد)، پرو (۱۳ درصد)، کلمبیا (۹ درصد)، ونزوئلا (۵ درصد)، بولیوی (۵ درصد)، گویان (۳ درصد)، سورینام (۲ درصد)، اکوادور (۱.۵ درصد) و گویان فرانسه (۱.۵ درصد).
بیش از نیمی از جنگلهای بارانی باقیمانده در جهان در آمازون قرار دارند. علاوه بر این، آمازون با پوشش حدود ۴۰ درصد از آمریکای جنوبی، دارای ۱.۴ میلیارد هکتار جنگل انبوه است. نکته قابل توجه اینکه درختان این جنگل عمدتاً پهنبرگ هستند و تماماً از این نوع درخت تشکیل شدهاند.
برای خرید تور برزیل و همچنین دریافت مشاوره در خصوص سفر به برزیل با کارشناسان مجرب آژانش مسافرتی لوکس تریپ در تماس باشید.
جنگلهای آمازون به دلیل نقش حیاتیشان در تنظیم اکسیژن و دیاکسیدکربن جو زمین، به «ریههای زمین» مشهور شدهاند. این جنگلها در طول روز به روش فتوسنتز اکسیژن را تولید و شبها از طریق تنفس اکسیژن را جذب میکنند.
جنگل آمازون نزدیک به نیمی از اکسیژن جو زمین را تولید میکند. همچنین، این جنگل حاوی ۱۰ درصد از کل زیستتوده روی زمین است. بنابراین، هنگامی که جنگلزدایی صورت میگیرد، مقادیر زیادی کربن که در جنگلها ذخیره میشود، بهصورت دیاکسید کربن در جو آزاد میشود.
افزون بر این، جنگل آمازون بیش از ۵۰ درصد از کل بارانی را که در منطقه میبارد، خود تولید میکند و احتمالاً بر الگوهای بارندگی در خارج از آمریکای جنوبی نیز تأثیر میگذارد. این چرخه حیاتی آب و اکسیژن، آمازون را به یکی از مهمترین اکوسیستمهای کره زمین تبدیل کرده است.
تاریخ حضور اروپاییها در جنگل آمازون به قرن شانزدهم میلادی بازمیگردد. فرانسیسکو دِ اوریانا، کاشف اسپانیایی، در سال ۱۵۴۱ به عنوان اولین اروپایی رودخانه آمازون را کشف کرد و از عرض آن عبور کرد. او در سفر اکتشافی خود، شاهد جوامع پرجمعیت، شهرهای بزرگ و مزارع وسیعی در حاشیه رودخانه بود. همچنین، پیش از او فرانسیسکو پیزارو گونزالس اهل اسپانیا در سال ۱۵۲۴ به قصد یافتن شهر افسانهای الدرادو به آمریکای جنوبی سفر کرده بود، اما به دلیل کمبود آذوقه و درگیری با بومیان ناگزیر به بازگشت شد.
در واقع، پس از ورود استعمارگران اروپایی به آمریکای جنوبی، تغییرات زیادی در این جنگل رخ داد. جستجوی طلا و منابع طبیعی، بسیاری از قبایل بومی را وادار به مهاجرت کرد یا به نابودی کشاند. آمار نشان میدهد که پیش از کشف قاره آمریکا توسط کریستف کلمب، حدود هفت تا ده میلیون بومی آمریکایی در جنگلهای انبوه آمریکا زندگی میکردند که نیمی از آنها در برزیل سکونت داشتند.
نام “آمازون” ریشهای جالب در اساطیر یونان دارد. فرانسیسکو دِ اوریانا پس از مشاهده و درگیری با زنان جنگجوی قبیله پیرا تاپویا، آنها را به آمازونهای اسطورهای یونان تشبیه کرد و نام رودخانه را “آمازون” گذاشت. آمازونها در اساطیر یونانی، قبیلهای از زنان جنگجو بودند که هیچ مردی را به جمع خود راه نمیدادند.
درباره ریشه واژه آمازون، نظریات مختلفی وجود دارد. برخی معتقدند این واژه احتمالاً از ترکیب کلمات ایرانی “ها-مازان” به معنی “با هم جنگیدن” یا “همرزمی” گرفته شده است. گروهی دیگر، ریشه آن را در زبان یونانی و برگرفته از لغت “آمازوی” به معنی “پستان کم” میدانند؛ براساس افسانهای که میگوید این زنان پستان سمت راست خود را میبریدند تا تیراندازی با کمان برایشان آسانتر شود.
شواهد باستانشناسی نشان میدهد که انسانها دستکم ۱۱٬۲۰۰ سال پیش در آمازون سکونت داشتهاند. بر اساس یافتههای ژنتیکی و مردمشناسی، بومیان آمازون سرخپوستانی هستند که ریشه آنها به مهاجرانی بازمیگردد که بین ۱۳ هزار تا ۱۷ هزار سال پیش از سیبری حرکت کردند و از طریق تنگه یخزده برینگ به قاره آمریکا رسیدند.
کشفیات اخیر باستانشناسان در درّه اوپانو در اکوادور، شبکهای متراکم از شهرهای باستانی را آشکار کرده که حداقل ۲۵۰۰ سال قدمت دارند و بیش از هزار سال قدیمیتر از هر جامعه پیچیده دیگری در آمازون هستند. افزون بر این، باستانشناسان با استفاده از تصاویر ماهوارهای، ۸۱ محل باستانشناختی جدید در حوضه تاپاجوس بالایی در برزیل کشف کردهاند که نشاندهنده وجود جمعیتی بین ۵۰۰ هزار تا ۱ میلیون نفر در بخشهای به ظاهر “خالی از سکنه” آمازون است.
آمازون با داشتن بیش از ۳ میلیون گونه موجود زنده، یکی از متنوعترین زیستبومهای کره زمین است. این جنگل بارانی خانه یک دهم از تمام گونههای شناخته شده روی زمین و یک پنجم از تمام پرندگان دنیاست. در ادامه، با دنیای شگفتانگیز موجودات آمازون آشنا میشویم.
پوشش گیاهی آمازون، یکی از متنوعترین پوششهای گیاهی جهان است. درختان بزرگ و قدیمی که ارتفاع برخی به بیش از ۵۰ متر میرسد، سایهبانی محافظتی برای گونههای زیرین ایجاد کردهاند. گیاهان دارویی بینظیری در این جنگل رشد میکنند که برخی از آنها خواص درمانی ویژهای دارند. گیاه مرموز “معمای مانو” (Aenigmanu alvareziae) از کشفیات جدید است که ۵۰ سال دانشمندان را سردرگم کرده بود و احتمالاً خواص ضد سرطانی دارد.
جگوار، به عنوان بزرگترین گربهسان قاره آمریکا، با قویترین نیروی گاز در میان تمام گربهسانان شناخته میشود. دلفینهای صورتی آمازون یا “بوتو” از شگفتیهای این اکوسیستم هستند که رنگ صورتیشان به دلیل قرارگیری مویرگهای خونی نزدیک سطح پوستشان است. کاپیبارا، بزرگترین جونده جهان با وزنی حدود ۹۰ کیلوگرم نیز از ساکنان این جنگل است.
آناکوندای سبز، بزرگترین و سنگینترین مار جهان است که میتواند تا ۹ متر طول و ۲۵۰ کیلوگرم وزن داشته باشد. این مار غولپیکر، طعمهاش را با فشردن و خفه کردن شکار میکند. مار مرجانی آمازون با نوارهای رنگارنگ قرمز، زرد و سیاه، ظاهری زیبا اما سمی مرگبار دارد. مارهای بوآ نیز از دیگر گونههای خطرناک این ناحیه محسوب میشوند.
پرندگان ماکائو با بالهای رنگارنگ، در گلههای ۱۰ تا ۳۰ تایی زندگی کرده و به همسرشان وفادار میمانند. قورباغههای سمی دارت، از جمله خطرناکترین موجودات زمین هستند؛ گونه طلایی آن سمی دارد که میتواند ۱۰ انسان بالغ را از پا درآورد. قورباغههای شیشهای با پوست شفاف که اعضای داخلی بدنشان قابل مشاهده است، از دیگر شگفتیهای آمازون هستند.
مورچههای گلولهای نیشی دردناک دارند که ۳۰ برابر نیش زنبور درد ایجاد میکند و به همین دلیل به گلولهزن معروف شدهاند. عنکبوت پرندهخوار گلیات، بزرگترین عنکبوت جهان، با پاهایی به اندازه یک بشقاب غذا، از دیگر حشرات شگفتانگیز آمازون است. مارمولک عیسی با توانایی باورنکردنی دویدن روی آب تا مسافت ۲۰ متر، هنگام فرار از شکارچیان، نمونهای از خزندگان عجیب این جنگل است. مارماهی الکتریکی نیز میتواند شوکی معادل ۶۰۰ ولت تولید کند.
در عمق سبز جنگلهای آمازون، تاریخی انسانی و فرهنگی غنی جریان دارد که قدمتی هزارانساله دارد. امروزه بیش از ۴۰۰ قوم بومی در جنگلهای آمازون زندگی میکنند که هرکدام زبان، فرهنگ و آداب و رسوم منحصر به فرد خود را دارند.
در سال ۲۰۱۳ تخمین زده شد که بیش از ۱۰۰ قبیله منزوی در سراسر جهان وجود دارند که عمدتاً در مناطق جنگلی آمریکای جنوبی، مرکز آفریقا و گینه نو زندگی میکنند. در میان جنگلهای آمازون، حدود ۵۰ قبیله با دنیای بیرون در تماس نیستند. این قبایل معمولاً وقتی کشف میشوند که تصویر هوایی از آنها به دست آید یا درگیریهای فیزیکی بین آنها و همسایگانشان ایجاد شود.
هر سال در ماههای ژوئن و اوت، قبایل آمازون جشنی به نام کوارپ برگزار میکنند که برای بزرگداشت رفتگانشان است. در این مراسم، هر قبیله رقص، غذاهای بومی و آیینهای خود را به نمایش میگذارد. ورود غریبهها به این جشن تنها با اجازه رؤسای قبایل امکانپذیر است.
بومیان آمازون نقش مهمی در حفاظت از تنوع زیستی این جنگل ایفا میکنند. آنها با دفاع از محیط زیست خود در برابر آتشسوزیهای عمدی توسط چوببرهای غیرقانونی و دامپروران، از جنگل و پوشش گیاهی که عامل مهمی در جذب ذرات آلاینده است، حفاظت میکنند. علاوه بر این، به دلیل دانش خاصی که درباره گیاهان دارویی و خواص آنها دارند، سهم بسزایی در حفظ زیستبوم دارند.
شواهد نشان میدهد که جوامع بومی سیستمهای کشاورزی پیشرفتهای مانند آمازون سیاه (Terra Preta) ایجاد کردهاند که تأثیر مثبتی بر خاک منطقه داشته است. پژوهشهای اخیر تأیید میکند که زیستگاههای طبیعی این مردمان در مقابله با آلایندههای خطرناک و تغییرات اقلیمی بسیار مؤثر هستند.
آیا میدانستید جنگل آمازون پر از شگفتیهای باورنکردنی است که بسیاری از آنها هنوز برای ما ناشناخته ماندهاند؟ در ادامه با حقایقی عجیب از این بهشت سرسبز آشنا میشویم.
به دلیل تراکم بالای درختان بلندقامت در جنگل آمازون، این منطقه به تاریکترین جنگل جهان مشهور شده است. جالب اینجاست که در بخشهایی از این جنگل، شاخ و برگ درختان به قدری متراکم است که هنگام بارش باران، حدود ۱۰ دقیقه طول میکشد تا آب به زمین برسد!
از سوی دیگر، حجم عظیمی از آب از طریق رودخانه آمازون به اقیانوس اطلس میریزد. در حقیقت، در هر ثانیه بیش از ۵۵ میلیون گالن آب از این رودخانه وارد اقیانوس میشود. این جریان آب به قدری قوی است که میتوان آب گلآلود آمازون را از فاصله بسیار دور در دریا مشاهده کرد.
علاوه بر این، جنگل آمازون دارای بزرگترین اکوسیستم جهان است که در آن بیش از ۳۰۰۰ نوع میوه وجود دارد. با این حال، نکته قابل توجه اینکه اکثر این میوهها سمی هستند و تنها ۲۰۰ نوع از آنها در دیگر نقاط جهان استفاده میشوند!
جنگلهای بارانی آمازون در همه فصول سال دارای هوایی گرم با رطوبتی بسیار زیاد است. میانگین دما در مرکز آمازون نزدیک به ۳۰ درجه سلسیوس و در غربیترین بخش حدود ۲۵ درجه سلسیوس است. تقریباً هر روز باران سنگینی در سرتاسر آمازون میبارد که باعث تجدید حیات مداوم این جنگل شگفتانگیز میشود.
در عمق جنگل آمازون، جانورانی زندگی میکنند که برخی از آنها به عنوان مرگبارترین موجودات کره زمین شناخته میشوند.
آناکوندای سبز، بزرگترین و سنگینترین مار جهان، در آبهای آرام آمازون زندگی میکند. این غولپیکر خانواده بوآ طعمه خود را با پیچیدن و فشردن میکشد نه با نیش زدن. اخیراً گونهای جدید از آناکوندا در اکوادور کشف شده که با طول بیش از ۶ متر و وزن ۵۰۰ کیلوگرم، احتمالاً بزرگترین مار جهان است.
پیراناهای شکم قرمز با دندانهای تیز و رفتار شکارچی خود مشهورند. این ماهیها عمدتاً در گروههای بزرگ شکار میکنند و در شرایط خاص مانند کمبود غذا یا بوی خون در آب، بسیار خطرناک میشوند.
قورباغه زهرآگین طلایی، کوچک و زیبا اما کشنده است. تنها مقدار اندکی از سم این قورباغه میتواند برای کشتن ۱۰ انسان بالغ کافی باشد. بومیان آمازون از سم این قورباغهها برای آغشته کردن تیرهای فوتی خود هنگام شکار استفاده میکردند.
نیش مورچه گلولهای دردناکترین نیش در دنیای حشرات است. شدت درد آن به گفته قربانیان همانند راه رفتن با پای برهنه روی زغالهای افروخته است و تا ۷۲ ساعت ادامه مییابد.
مارماهی برقی میتواند شوکهای الکتریکی قوی تا ۸۶۰ ولت تولید کند. این جانور در آبهای کمعمق زندگی میکند و از شوک الکتریکی برای شکار و دفاع استفاده میکند. جالب است بدانید گروهی از این مارماهیها اخیراً مشاهده شدهاند که مانند گرگها به شکار گروهی میروند.
جنگل آمازون با تهدیدهای جدی محیط زیستی روبروست که بقای این اکوسیستم غنی را به خطر انداخته است.
از سال ۱۹۷۸ تاکنون، حدود یک میلیون کیلومتر مربع از جنگل آمازون در سراسر کشورهای آمریکای جنوبی نابود شده است. از سال ۱۹۷۰، بیش از ۷۰۰ هزار کیلومتر مربع از جنگلهای بارانی آمازون از بین رفتهاند. در سال ۲۰۱۸، درختان منطقهای به مساحت ۷۹۰۰ کیلومتر مربع در آمازون قطع شدند. عوامل اصلی این تخریب عبارتند از دامداری، کشت سویا، برداشت چوب و استخراج معادن.
پژوهشگران هشدار میدهند جنگل بارانی آمازون در حال ورود به اقلیمی کاملاً جدید است که «اقلیم فوقاستوایی» نامیده میشود – وضعیتی که از ۱۰ میلیون سال پیش سابقه نداشته است. تا سال ۲۱۰۰، خشکسالیهای گرم ممکن است ۱۵۰ روز از سال را دربرگیرند. مرگومیر درختان که اکنون حدود ۱ درصد سالانه است، ممکن است به ۱.۵۵ درصد برسد.
بانکهای جهانی و شرکتهای بزرگ در کشورهای در حال توسعه، برای سدسازی و تولید برق سرمایهگذاریهای هنگفتی میکنند. این پروژهها با وجود تولید انرژی پاک، میتوانند به سیلگرفتگی مناطق وسیعی از جنگلهای بارانی منجر شوند.
هشت کشور آمریکای جنوبی با راهاندازی اتحادی برای حفاظت از آمازون موافقت کردهاند. پیمان لتیسیا در سپتامبر ۲۰۱۹ به امضای هفت کشور رسید که متعهد میشوند از آمازون و گنجینههای تنوع زیستی آن محافظت کنند.
برای خرید تور برزیل و تور برزیل نوروز و همچنین دریافت مشاوره در خصوص سفر به برزیل با کارشناسان مجرب آژانش مسافرتی لوکس تریپ در تماس باشید.
جنگل آمازون بیشک یکی از شگفتانگیزترین گنجینههای طبیعی کره زمین است. همانطور که دیدیم، این زیستبوم غنی با مساحت ۵.۵ میلیون کیلومتر مربع، نقشی حیاتی در تولید اکسیژن و تنظیم اقلیم جهانی ایفا میکند. تنوع زیستی خیرهکننده آمازون با بیش از ۳ میلیون گونه، از مار آناکوندای غولپیکر تا دلفینهای صورتی و قورباغههای سمی، این منطقه را به یک آزمایشگاه طبیعی بینظیر تبدیل کرده است.
فرهنگ و تاریخ غنی بومیان آمازون نیز به اندازه تنوع زیستی آن شگفتانگیز است. بدون شک، دانش و روشهای زندگی ۴۰۰ قبیله بومی، گنجینهای از خرد انسانی محسوب میشود که برای بقای این اکوسیستم ضروری است. افسوس که جنگلزدایی، تغییرات اقلیمی و سایر فعالیتهای انسانی، آینده این بهشت سرسبز را تهدید میکند.
خوشبختانه، اقدامات بینالمللی برای حفاظت از آمازون در سالهای اخیر افزایش یافته است. اگرچه چالشها بزرگ هستند، امیدواریهایی نیز وجود دارد. مسئولیت حفاظت از این میراث ارزشمند بر عهده همه ماست، زیرا سرنوشت آمازون با سرنوشت کره زمین گره خورده است.
علاقهمندان به تجربه شگفتیهای آمازون از نزدیک میتوانند برای خرید تور برزیل و تور برزیل نوروز و همچنین دریافت مشاوره در خصوص سفر به برزیل با کارشناسان مجرب آژانش مسافرتی لوکس تریپ در تماس باشند. چنین سفری نهتنها فرصتی برای آشنایی با زیباییهای طبیعی آمازون فراهم میکند، بلکه به درک عمیقتر اهمیت حفاظت از آن کمک خواهد کرد.
ریههای زمین در خطر است و آینده آن به اقدامات امروز ما بستگی دارد. امید است با آگاهی بیشتر و تلاشهای جمعی، این میراث بینظیر طبیعی را برای نسلهای آینده حفظ کنیم.
جنگل آمازون بزرگترین جنگل بارانی جهان است که نقشی حیاتی در بقای کره زمین ایفا میکند:
• آمازون با مساحت ۵.۵ میلیون کیلومتر مربع، نزدیک به نیمی از اکسیژن جو زمین را تولید میکند
• این جنگل خانه بیش از ۳ میلیون گونه موجود زنده و ۴۰۰ قبیله بومی با فرهنگهای منحصربهفرد است
• حیوانات خطرناکی مانند آناکوندا، قورباغههای سمی و مورچههای گلولهای در آن زندگی میکنند
• جنگلزدایی و تغییرات اقلیمی تهدیدهای جدی برای بقای این اکوسیستم محسوب میشوند
• اقدامات بینالمللی و همکاری ۹ کشور آمریکای جنوبی برای حفاظت از آمازون ضروری است
آمازون نه تنها ریه زمین، بلکه گنجینهای از تنوع زیستی و دانش بومی است که حفاظت از آن مسئولیت جهانی محسوب میشود. آینده این میراث طبیعی به آگاهی و اقدامات امروز ما بستگی دارد.
س1. جنگل آمازون در کجا واقع شده است؟ جنگل آمازون در شمال آمریکای جنوبی قرار دارد و بین 9 کشور از جمله برزیل، پرو و کلمبیا گسترده شده است. این جنگل با مساحتی حدود 5.5 میلیون کیلومتر مربع، بزرگترین جنگل بارانی جهان محسوب میشود.
س2. چرا آمازون را “ریه زمین” مینامند؟ آمازون به دلیل نقش حیاتیاش در تولید اکسیژن و جذب دیاکسید کربن، “ریه زمین” نامیده میشود. این جنگل نزدیک به نیمی از اکسیژن جو زمین را تولید میکند و در تنظیم اقلیم جهانی نقش مهمی ایفا میکند.
س3. چه حیواناتی در جنگل آمازون زندگی میکنند؟ آمازون خانه هزاران گونه جانوری است، از جمله جگوار، دلفین صورتی، آناکوندا، پیرانا، قورباغههای سمی و انواع پرندگان رنگارنگ. برخی از خطرناکترین جانوران دنیا مانند مورچه گلولهای و مارماهی برقی نیز در این جنگل یافت میشوند.
س4. مهمترین تهدیدات برای جنگل آمازون چیست؟ جنگلزدایی برای کشاورزی و دامداری، تغییرات اقلیمی، خشکسالی و پروژههای عمرانی مانند سدسازی از مهمترین تهدیدات برای آمازون هستند. از سال 1970 تاکنون، بیش از 700 هزار کیلومتر مربع از این جنگل از بین رفته است.
س5. چه اقداماتی برای حفاظت از آمازون انجام میشود؟ کشورهای آمریکای جنوبی با امضای پیمانهایی مانند پیمان لتیسیا متعهد به حفاظت از آمازون شدهاند. همچنین تلاشهای بینالمللی برای کاهش جنگلزدایی و حمایت از جوامع بومی در حال انجام است. آگاهیرسانی جهانی نیز نقش مهمی در حفاظت از این اکوسیستم ارزشمند دارد.
